Een ongeziene ontwikkeling zet de Dendermondse folklore op zijn kop. De drie gildereuzen Mars, Goliath en Indiaan hebben aangekondigd dat ze zich voortaan vrij als elkaar zullen identificeren. ‘Een historische identiteit mag geen gevangenis zijn’, klinkt het in een gezamenlijke persmededeling.
‘Eeuwenlang hebben mensen voor ons beslist wie wij waren’, zegt de reus die historisch bekendstaat als Mars, maar zich tijdens het interview als Goliath voorstelde. ‘Dat was misschien vanzelfsprekend in de zeventiende eeuw, maar de samenleving is geëvolueerd. Wij ook.’
‘Waarom zou ik nog verplicht een Romeinse krijgsgod moeten zijn?’, vraagt Mars zich af. ‘Sommige dagen voel ik mij gewoon een Indiaan. Andere dagen ben ik innerlijk vooral Goliath. Ik wil de vrijheid hebben om daar zelf over te beslissen.’
Ook Indiaan, die vandaag liever als Mars door het leven gaat, spreekt van een opluchting. ‘Iedereen denkt dat ik graag Indiaan ben omdat ik al eeuwen een verentooi draag,’ zegt de reus die zich tot voor kort als Indiaan identificeerde. ‘Niemand heeft mij ooit gevraagd of ik dat eigenlijk wel wilde. Misschien heb ik mij al die tijd gewoon als Goliath gevoeld.’
‘Vierhonderd jaar lang ben ik gewoon ‘die grote’ geweest,’ zucht Goliath. ‘Iedereen kent Mars, iedereen kent Indiaan. En ik? Ik was de reus die ergens tussenin meeliep. Ik heb letterlijk vier eeuwen in de schaduw gestaan. Ik ben de Wout Van Aert van de Dendermondse reuzen: altijd goed, maar zelden de hoofdattractie. Nu wil ik eindelijk eens Mars zijn. Die krijgt tenminste alle aandacht .’
Volgens de drie reuzen gaat het niet om een definitieve keuze. Nog maar enkele jaren geleden lieten de reuzen immers weten voortaan genderneutraal door het leven te gaan.
‘Essentie van cultuur’
In de gemeenteraad lopen de reacties uiteen. Sommigen spreken van een moedige stap richting inclusieve folklore, terwijl Barbara Pas (Vlaams Belang) het heeft over ‘het zoveelste voorbeeld van de woke-ideologie die onze folklore binnendringt’.
Volgens de partij dreigt de eeuwenoude reuzentraditie volledig te ontsporen. ‘Waar eindigt dit?’, aldus Pas. ‘Wij vragen dan ook dat de historische identiteit van de reuzen ‘gerespecteerd blijft’.
Schepen van Cultuur Tineke Wauters ziet geen problemen in het feit dat de Dendermondenaren straks misschien niet meer weten naar welke reus ze eigenlijk kijken. ‘Is dat niet net de essentie van cultuur? Dat niemand nog begrijpt wat er gebeurt, maar dat iedereen toch applaudisseert.’
‘Het verandert eigenlijk niet zo veel’, relativeert regisseur Patrick Segers. ‘Ook vroeger wist de helft van het publiek al niet welke reus welke was.’
Stad werkt protocol uit voor aanspreekvormen
De identiteitswissel heeft wel gevolgen voor de manier waarop de reuzen tijdens de Katuit moeten worden aangesproken. De stad heeft daarom een ‘Protocol Inclusieve Aanspreekvormen voor Historische Reuzen’ opgesteld, een document van 94 pagina’s dat momenteel ter advies bij de Erfgoedcel ligt.
Daarin wordt afgeraden om een reus nog rechtstreeks bij naam te noemen. In plaats daarvan wordt gekozen voor neutrale formuleringen zoals ‘deze reus’, ‘betrokkene’ of ‘de historisch uitvergrote persoon in kwestie’.
De presentator van de Katuit krijgt dit jaar een oortje waarin voortdurend wordt doorgegeven hoe de drie reuzen op dat moment wensen te worden aangekondigd. ‘Mars komt eraan!’, zal eind augustus tijdens Katuit eerder klinken als ‘De reus die zich momenteel als Mars manifesteert, nadert de Markt.’
Intussen onderzoekt ook het Ros Beiaard de mogelijkheden. Volgens ingewijden identificeert het paard zich al geruime tijd als een ezel ‘omdat dat beter aansluit bij de manier waarop het na elke Ros Beiaardommegang wordt behandeld.’
